AB Yapay Zeka Yasası (Regulation (EU) 2024/1689), yapay zekâ sistemlerini risk düzeyine göre sınıflandıran ilk kapsamlı çerçevedir. Kabul edilemez riskli uygulamaları yasaklar, yüksek riskli sistemlere sıkı yükümlülükler getirir ve aşamalı olarak yürürlüğe girer. Türkiye merkezli şirketler de AB pazarına sundukları sistemler bakımından kapsama girebilir.
Risk temelli dört kademe
AB Yapay Zeka Yasası, sistemleri dört risk grubuna ayırır:
- Kabul edilemez risk: temel haklara aykırı uygulamalar (ör. belirli sosyal puanlama) yasaktır.
- Yüksek risk: kritik altyapı, istihdam, eğitim, biyometrik kimlik gibi alanlarda kullanılan sistemler; en kapsamlı yükümlülüklere tabidir.
- Sınırlı risk: şeffaflık yükümlülüğü (kullanıcının YZ ile etkileşimde olduğunu bilmesi).
- Asgari risk: serbest kullanım.
Yüksek riskli sistemlerde yükümlülükler
Yüksek riskli sistemler için başlıca gereklilikler:
- Sağlam veri yönetişimi ve veri kümesi kalitesi,
- Teknik dokümantasyon ve kayıt tutma (loglama),
- Risk yönetimi sistemi,
- İnsan gözetimi (human oversight),
- Şeffaflık ve kullanıcı bilgilendirmesi,
- Doğruluk, sağlamlık ve siber güvenlik.
Bu ilkeler GDPR'ın veri yönetişimi yaklaşımıyla örtüşür; bu nedenle KVKK/GDPR uyumu olan kuruluşlar için geçiş daha yönetilebilirdir.
Yürürlük takvimi
Yasa 2024'te yürürlüğe girdi ve hükümleri aşamalı uygulanır: yasak uygulamalara ilişkin kurallar daha erken, yüksek riskli sistemlere ilişkin yükümlülükler ise daha uzun geçiş süreleriyle devreye girer. Genel amaçlı YZ (GPAI) modellerine ilişkin özel kurallar da kademeli olarak uygulanır.
Türkiye'deki şirketlere etkisi
Türkiye'de YZ'ye ilişkin tek ve kapsamlı bir kanun henüz yürürlükte değildir; mevcut çerçeve KVKK, fikri mülkiyet, tüketici ve sektörel düzenlemeler üzerinden işler. Ancak AB pazarına sistem sunan Türk şirketleri, AB Yapay Zeka Yasası'nın ülke dışı etkisi nedeniyle kapsama girebilir. Konuyla bağlantılı yazımız: AB Yapay Zeka Yasası: Türk teknoloji şirketlerine etkileri.
İlgili faaliyet alanı: Yapay Zeka Hukuku.
Sıkça Sorulan Sorular
AB Yapay Zeka Yasası'nın resmi adı ve numarası nedir?
Regulation (EU) 2024/1689 (AI Act). Yapay zekâ sistemlerini risk düzeyine göre sınıflandıran ilk kapsamlı AB çerçevesidir.
Yüksek riskli yapay zekâ sistemleri hangi yükümlülüklere tabidir?
Veri yönetişimi, teknik dokümantasyon ve loglama, risk yönetimi sistemi, insan gözetimi, şeffaflık ile doğruluk, sağlamlık ve siber güvenlik gereklilikleri başta gelir.
Türkiye'de yapay zekâya özel bir kanun var mı?
Henüz tek ve kapsamlı bir YZ kanunu yürürlükte değildir. Mevcut çerçeve KVKK, fikri mülkiyet, tüketici ve sektörel düzenlemeler üzerinden işler.
Türk şirketleri AB Yapay Zeka Yasası'na tabi olabilir mi?
Evet. AB pazarına yapay zekâ sistemi sunan veya çıktısı AB'de kullanılan Türkiye merkezli şirketler, yasanın ülke dışı etkisi nedeniyle kapsama girebilir.
Bu konuda hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
Şirketinizin durumuna özel değerlendirme için iletişime geçin.
Görüşme Planla