Sosyal medyada karşınıza çıkan videoda tanınmış bir ekonomist, bir iş insanı ya da bir devlet büyüğü, "herkesin katılabileceği" bir yatırım platformunu anlatıyor. Ses onun sesi, mimikler onun mimikleri. Video gerçek değil - yapay zeka ile üretilmiş bir deepfake. Bağlantıya tıklayanlar sahte bir haber sitesine, oradan bir kayıt formuna yönlendiriliyor; birkaç saat içinde "yatırım danışmanı" telefonla arıyor ve ısrarlı bir ikna süreci başlıyor.
Bu şema özellikle 50 yaş üstü kullanıcıları ve emeklileri hedef alıyor. Görüntüsü kullanılan ünlünün olaydan haberi bile yok; o da bu suçun mağdurlarından biri.
Suçun Hukuki Görünümü
Para yatıran kişi açısından fiil, TCK m. 158/1-f kapsamında nitelikli dolandırıcılıktır: bilişim sistemleri araç olarak kullanılmakta ve para banka kanallarıyla tahsil edilmektedir. Reklamın bir yatırım vaadi içermesi, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'ndaki izinsiz faaliyet suçlarını da beraberinde getirir.
Görüntüsü kullanılan kişi açısından ise ayrı bir hak ihlali kataloğu doğar: kişilik haklarına saldırı nedeniyle Türk Medeni Kanunu m. 24-25'e dayalı koruma ve tazminat talepleri, resim üzerindeki hak bakımından Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m. 86, yüz ve ses verisinin işlenmesi bakımından KVKK ve kişisel verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesine ilişkin TCK m. 136. Yani tek bir deepfake reklam, aynı anda hem dolandırıcılık hem kişilik hakkı hem de veri koruma dosyası üretebilir.
Mağdurun Yol Haritası
İlk hedef paranın izini soğutmamak. Transferi yaptığınız bankayı hemen arayıp kaydı düşürün, ardından savcılığa şikayette bulunun. Dilekçenizde şunları talep edin:
- Para yatırılan hesaplara ivedi bloke konulması
- Reklamın yayınlandığı platformdan reklam veren hesabın kimlik ve ödeme bilgilerinin istenmesi
- Sahte site ve panele 5651 sayılı Kanun m. 9 uyarınca erişimin engellenmesi
Erişim engeli kararını sulh ceza hakimliği verir ve doğru hazırlanmış bir başvuruda günler içinde sonuç alınabilir. Sitenin sunucusunun yurt dışında olması engelleme kararına mani değildir; karar Türkiye'den erişimi kapatır.
Bunun yanında reklamı platforma da bildirin. Meta, TikTok ve benzeri platformların dolandırıcılık ve taklit içerik bildirimi mekanizmaları var; bildirimler hem reklamın kaldırılmasını sağlar hem de dosyanıza platform yanıtı olarak girer.
Videonun Sahte Olduğunu Nasıl İspatlarsınız?
Çoğu dosyada buna gerek kalmıyor; çünkü dolandırıcılık, videodan bağımsız olarak para akışı ve sahte panel üzerinden ispatlanıyor. Yine de video kaydını, yayınlandığı adresi ve reklam hesabını arşivlemeniz önemli. Gerekirse adli bilişim incelemesiyle içeriğin sentetik olduğu teknik olarak da ortaya konabiliyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Videodaki ünlü sorumlu tutulabilir mi?
Reklamdan haberi ve katılımı yoksa hayır; kendisi de kişilik hakları ihlal edilen bir mağdurdur. Nitekim bu kişiler de kendi adlarına erişim engeli ve tazminat süreçleri yürütmektedir.
Reklamı yayınlayan platformun sorumluluğu var mı?
Platformlar kural olarak yer sağlayıcı statüsündedir; ancak bildirime rağmen içeriği kaldırmayan platformun sorumluluğu gündeme gelebilir. Bildirimlerinizi tarihli ve yazılı şekilde yapmanızın önemi burada ortaya çıkıyor.
Param kripto varlığa çevrilmiş, iz sürülebilir mi?
Evet. Blokzincir üzerindeki hareketler kalıcıdır ve teknik takibe elverişlidir; paranın bir kripto borsasına ulaştığı tespit edilirse borsa nezdindeki hesap bilgilerine ulaşmak mümkün olabilir.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş niteliğinde değildir. Somut olayınız için bir avukata danışınız.
Bu konuda hukuki desteğe mi ihtiyacınız var?
Durumunuza özel yol haritası için hemen ulaşın; genelde aynı gün içinde dönüş yapıyoruz.